Beauty & A Beast

Beauty & A Beast

Part I: Εισαγωγικές, μπάσταρδες σκέψεις.

Α.

Η μουσική, ως συρραφή ερεθισμάτων, δεν είναι παρά η αποτύπωση αυτών σε συγκεκριμένο χωροχρόνο, φιλτραρισμένη υπό το (εν γένει αισθητικό) πρίσμα του δημιουργού· το τελευταίο είναι με τη σειρά του η κατάληξη μιας αλληλουχίας ερεθισμάτων υπό την επιρροή του χρόνου. Στην πραγματικότητα, κάθε μορφή Τέχνης συμπληρωματικά ετεροπροσδιορίζεται σε σχέση με άλλες μορφές της (τις οποίες με τη σειρά της –συμπληρωματικά- ετεροπροσδιορίζει), και άρα, κάθε μορφή Τέχνης είναι στην πραγματικότητα συνεκδήλωση από περισσότερες ταυτόχρονα.

Η ποιότητα ειλικρίνειας ενός έργου είναι κύριος και καίριος παράγοντας αξιολόγησής του. Επιπλέον, κάθε προϊόν Τέχνης, επικοινωνεί με τον δέκτη σε ειδικά και ιστορικο-αισθητικά διαμορφωμένα γλωσσικά σχήματα. Η αμεσότητα μιας δημιουργίας (=εύπεπτο γλωσσικό σχήμα), δεν αξιολογείται κατ’ανάγκη θετικά, ή, ακριβέστερα, το ανορθόδοξο, ανώμαλο, και εν τέλει δύσπεπτο έργο δεν (πρέπει να) αξιολογείται αρνητικά εξ’αυτής της ιδιότητάς του. Πράγματι η δυσκολία έγκειται στη βαθιά κατανόηση και αποκωδικοποίηση της ίδιας της αισθητικής γλώσσας που κατά περίπτωση κάνει χρήση το έργο, και της οποίας ειδική έκφραση αποτελεί σχετικά. 

Με άλλα λόγια, και κατ’επιτρεπτή, χονδροειδή σύγκριση, είναι αναντίρρητα αδύνατο να εκτιμήσει κανείς τη στιχουργική μαεστρία του Poe, με μόνη μία ελληνική μετάφραση. Ίσως, από την υπόψη διαδικασία μετάφρασης της γλώσσας ενός ποιήματος, να προκύψει ένα νέο, αξιολογότατο προϊόν Τέχνης, πλην όμως διαφορετικό του πρωτοτύπου, το οποίο είναι εύλογα αμφίβολο ότι θα εξαίρει την αριστοτεχνία του Poe στο αυθεντικό της μεγαλείο. Αντίθετα, οφείλει κανείς να μελετήσει αρκούντως την αγγλική γλώσσα (και δη την ποιητική αγγλική), προκειμένου να γίνουν συλληπτά τα συντακτικά και άλλα (ευφάνταστα) παιχνιδίσματα της πένας. Αντίστοιχα, οφείλει κανείς να μελετήσει/ υπομείνει/ επιμείνει στην τραχεία γλώσσα επικοινωνίας ενός δημιουργήματος, ώστε να να γίνει αντιληπτή η φιλοσοφική έκτασή του.

Κατά τον Μπόρχες, «η Τέχνη συμβαίνει». Κατά συνέπεια, το καλλιτεχνικό συμβάν είναι εκκοσμικευμένο: δε νοείται  έργο Τέχνης έξω από τον Άνθρωπο, έξω από τον κόσμο όπως αυτός είναι αντιληπτά προσπελάσιμος από τον ανρθώπινο νου. Ο Άνθρωπος, είναι το μόνο αναγκαίο συστατικό στοιχείο της Τέχνης, ο κοινός παρανομαστής κάθε μορφής της, με την έννοια ότι συμβαίνει πάντα και μόνον ενώπιόν του. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι, κατά το σχολικό παράδειγμα, Τέχνη μπορεί να προκύψει και σε ένα κενό δωμάτιο [π.χ. οι ακτίνες του ήλιου, κατόπιν διάθλασής τους, σχηματίζουν ένα εύμορφο πέος μπροστά στο στόμα μιας pop τραγουδίστριας, η αφίσα της οποίας κοσμεί τον μωβ τοίχο της 14χρονης νεαράς –και η ειρωνεία, πολύ δε περισσότερο υπό συνθήκες τυχαιότητας, συνιστά Τέχνη-], καμία αξία δεν έχει αν δεν υποπέσει στην αντίληψη οποιουδήποτε ανθρώπου, οποτεδήποτε, με οποιονδήποτε τρόπο και μέσο [στο σχολικό παράδειγμα: το κενό δωμάτιο μαγνητοσκοπείται. Αν το υλικό αναπαραχθεί 10’ ή 10 χρόνια αργότερα, η Τέχνη και πάλι συμβαίνει, και γενικά η υπόσταση του έργου ανανεώνεται με κάθε αναπαραγωγή του (= με κάθε ανάγνωση ενός ποιήματος, παρατήρηση ενός πίνακα, ακρόαση ενός μουσικού θέματος), η οποία όμως γίνεται στοιχειωδώς αντιληπτή από τον ανθρώπινο νου (το ότι η εμπειρία είναι αλλοιωμένη επειδή ο δέκτης δε μετέχει άμεσα, αλλά μέσω ενός εκ φύσεως περιοριστικού της αντίληψης «φακού», δεν ενδιαφέρει στο παρόν)]. Ο Άνθρωπος επομένως, ανάγεται σε θεμελιακό μόριο του ορισμού της Τέχνης: «Τέχνη, είναι ό,τι, άμεσα, έμμεσα, περισσότερο ή λιγότερο, οδηγεί στον επαναπροσδιορισμό του ατόμου»(για την αποσαφήνιση του ορισμού, συμπλήρωση, κ.α. θα γίνει λόγος σε άλλη ανάρτηση). Σε καμία δε περίπτωση και μακριά από γραφικότητες, η Τέχνη δε στοχεύει στη βελτίωση του Ανθρώπου, καθώς θα αυτοαναιρούταν. Η Τέχνη σχετίζεται με τη φιλοσοφική αλήθεια, η οποία συχνά (αν όχι συνήθως) είναι άσχημη, ταπεινωτική, τρομακτική, ειρωνική.

Κάθε εκδήλωση της Τέχνης όμως, είναι ταυτόχρονα περισσότερες: ένα μουσικό θέμα γεννά εικόνες (καλλιτεχνικός πυρήνας της φωτογραφίας και εικαστικών τέχνών), ή αντίστροφα. Όταν επομένως μιλάμε για μουσική, στην πραγματικότητα, και υπό έννοια φιλοσοφική, εννοούμε ότι ο πυρήνας (και μόνο) της συγκεκριμένης μορφής Τέχνης είναι μουσικός. Οι παρεκτάσεις του πυρήνα όμως, είναι δυνάμει αναρίθμητες, κάτι που εξαρτάται από την έμπνευση του δημιουργού-πομπού και την προδιάθεση/εμπειρία του δέκτη!

Beauty & A Beast, by Friki Crux

Β.

Εν προκειμένω, η αισθητική γλώσσα του Beauty & A Beast είναι σκληρή, αντιφατική, ανορθόδοξη. Η εικαστική ανωμαλία και το λογικά ανεπίτρεπτο της «γυναίκας-τέρατος» καθιστούν τη σουρρεαλιστική της αταξία έναυσμα για το απαλό, γλυκόπικρο, γραμμικό και άκρως ορθόδοξο μουσικό θέμα The Smile, All Colours, An End. Η ηρεμία από την τρέλα δεν απέχουν παρά ελάχιστα, και πιθανώς την ηρεμία να συμβολίζει το ίδιο το τέρας, ενώ την τρέλα το φαινομενικά ήρεμο (;) πρόσωπο της γυναίκας. Το κρανίο είναι τερατόμορφο, θηριώδες, προσκολλάται αλλά και εγκολπώνει το ήρεμο ανθρωπόμορφο πρόσωπο: η διπολικότητα του έργου, η έλλειψη ισορροπίας και η φιλάσθενη όψη της γυναίκας δεσπόζουν. Από την άλλη, η σύνθεση του The Smile... είναι αρμονική, απόλυτα ισόρροπη και εύτακτη. Ανάμεσα στις δύο εκ διαμέτρου αντίθετες αισθητικές γλώσσες των έργων, δημιουργείται μία νέα, ενισχυμένη αντίφαση, που κατά πολύ ξεπερνά τη λογική μόνο αντίφαση που απαντά στο Beauty & A Beast.

«I believe that truth has only one face: that of a violent contradiction», κήρυττε ο Georges Bataille. Κατ’άλλους λοιπόν, οι φαινομενικά ετερόκλητες μουσικές γλώσσες απλώς αλληλοσυμπληρώνονται και συνθέτουν μια πιο ισχυρή (από άποψη συμβολισμού) αισθητική γλώσσα.